De Oude Mattheüs

Int jaer ons Here Mvifhudrt is deze kercke geboet"

Zoals in de zandstenen latei boven de zij -ingang staat gebeiteld is de kerk in 1500 gebouwd. De kerk is gebouwd in laatgotische stijl en verving een zaalkerk, die op dezelfde plaats heeft gestaan. De zaalkerk was rond 1250 gebouwd. De toren dateert waarschijnlijk uit dezelfde tijd en is dus ouder dan de kerk.

De kerk is te vinden aan de Grotestraat 50, 7151 BD te Eibergen.

Zoals gebruikelijk in de gotische bouwstijl bestaat de kerk uit twee delen. Het schip met de twee zijbeuken en aan de oostkant het hoger gelegen koor. De parochianen stonden in het lager gelegen “schip”.

De naam schip is ontleend aan de ark van Noach. Het verhaal over de ark staat in het eerste boek van de bijbel, in Genesis 6. In de ark worden mensen en dieren gered van de ondergang door de zondvloed.

Eredienst
De Oude Mattheüs is gebouwd ten behoeve van de rooms-katholieke eredienst.

Maar ze werd na de reformatie in 1617 overgenomen door de hervormde gemeente. Daarbij werd alles wat aan de rooms-katholieke eredienst herinnerde verwijderd of onder gekalkt. Bij de restauratie van 1970-1974 heeft de kerk het huidige interieur gekregen.

Grafzerken
Na de hervorming werd het koor enige tijd gebruikt als begraafplaats voor voorname burgers. Daarvan zijn in de vloer van het koor nog enkele 17e -eeuwse grafzerken te zien alsmede een memoriesteen met de namen van de Eibergse predikanten van 1670 tot 1910. Een zeer bijzondere grafzerk van een kind uit een adellijke familie vindt u in de muur naast het tochtportaal. U ziet het bij de zij-ingang als u de kerk vanaf het dorp binnenkomt.

Doopvont
De kerk beschikt over een heel oud doopvont. Doopvonten, zoals deze zijn in Nederland zeer zeldzaam. Het is gehouwen uit Baumberger zandsteen, die gevonden wordt bij de bron van het riviertje de Berkel. De versieringen in de rand symboliseren doop, avondmaal en paradijsboom. De maker ervan moet een steenhouwer uit Westfalen zijn geweest (+/- 1250)

Mattheüskerk
De kerk werd gewijd aan Sint Mattheüs en is dus een ‘Mattheüskerk’. De afbeelding van Mattheüs ziet u in het gewelf vlak voor het koor. Hij wordt tweemaal afgebeeld, namelijk op de sluitsteen en daarnaast als gewelfschilderij.

Apostelgalerij
Rondom de muren van het koor ziet u een reeks “schilderijen “ ( secco’s), De secco’s stellen de twaalf apostelen voor. De twaalf hebben de boodschap van Jezus verder verteld. De boodschap kwam zelfs tot aan Eibergen-Rekken! Een dergelijke apostelgalerij komt in Nederland slechts sporadisch voor. Iedere apostel staat afgebeeld in een kapelletje. Met in de ene hand de Bijbel en in de andere het martelwerktuig waarmee hij gedood zou zijn.
De eerste acht apostelen zijn goed herkenbaar. Het zijn Petrus, Paulus, Andreas, Jacobus, Johannes, Thomas, Jacobus minor en Philippus zijn goed herkenbaar.

Secco’s
De wandschilderingen op de muren en gewelven zijn zeer bijzonder. Ze dateren van ongeveer 1520 en zijn kort na de bouw van de kerk aangebracht. Een onbekende schilder uit Westfalen bracht het aan in de droge kalk. Daarmee zijn het dus secco’s en geen fresco’s.

Bloemenranken en maaswerk werden in de Middeleeuwen veel als schilderijen toegepast. De gewelven, zowel van koor als schip, zijn prachtig beschilderd.

Ramen
De gebrandschilderde ramen in de kerk zijn negentiende-eeuws. In het midden-raam ziet u de Bijbelse voorstelling van Jezus, die de kinderen zegent. In de westgevel ter zijde van het orgel, ziet u glas in lood taferelen uit de gelijkenis van de Barmhartige Samaritaan en de verloren zoon.

Preekstoel
De preekstoel werd in 1666 op initiatief van Ds Willem Sluiter gemaakt. Een plaatselijke timmerman maakte dit kunststuk, compleet met zeshoekig klankbord. De preekstoel uit Ruurlo stond hiervoor model.

Orgel
Het orgel oogt door de orgelkas zeer klassiek, maar is dat niet. Het is een voorbeeld van moderne Nederlandse orgelbouwkunst. Het werd in 1956 door de kerkvoogdij gekocht ter vervanging van een 18de -eeuws instrument. Het orgel is in overeenstemming met de orgelkas ontworpen en in 2013 gerenoveerd.